TH AI Pass: รอดหรือตายภายใต้กฎหมายใด
บทความนี้เขียนโดย GPT 5.6 Sol Extra High Deep Research
วันที่ประเมิน: 3 กันยายน 2569
ขอบเขต: โครงการและสัญญา TH AI Pass ที่เปิดเผยต่อสาธารณะถึงวันประเมิน
คำตอบแบบสั้น
ถ้านับปลายทางของโครงการ มี 6 ฉากหลัก ถ้านับเหตุการณ์ที่มีนัยสำคัญและคาดการณ์ได้จากเอกสารปัจจุบัน มี 69 ฉากย่อยใน 12 กลุ่ม
คำว่า “ตาย” ต้องแยกสองระดับ
- สัญญาตาย คือ สัญญาเลขที่ 19/2569 ถูกบอกเลิกหรือยุติก่อนกำหนด
- โครงการตาย คือ รัฐเลิกบริการ TH AI Pass ทั้งหมด ซึ่งเกิดยากกว่า เพราะแม้สัญญาเดิมถูกเลิก รัฐยังอาจทำเองหรือจ้างรายใหม่
ดังนั้น คำร้องต่อ ป.ป.ช. ข่าวการตรวจสอบ การเปลี่ยนรัฐมนตรี หรือจำนวนผู้สมัครต่ำ ไม่ทำให้โครงการตายโดยอัตโนมัติ
ฉากที่มีน้ำหนักมากที่สุด ณ วันที่ประเมินคือ รอดแบบหดตัว ระบบเดินต่อ แต่รัฐจ่ายค่าบริการ Generative AI ตามจำนวนผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์จริงรายเดือน ซึ่งมีโอกาสต่ำกว่าเพดาน 5 ล้านรายมาก รองลงมาคือ สะดุดเป็นรายงวด จากข้อพิพาทเรื่องหลักฐานผู้ใช้ คะแนนรายเดือน ความครบถ้วนของงาน และการตรวจรับ
6 ปลายทางหลัก
| ลำดับ | ปลายทาง | สถานะโครงการ | ผลด้านเงิน | กฎหมายหรือกลไกหลัก |
|---|---|---|---|---|
| 1 | รอดเต็ม | เปิดบริการและตรวจรับครบ | จ่ายตามงานคงที่และผู้ใช้เข้าเกณฑ์จริง สูงสุดไม่เกินเพดานสัญญา | สัญญา, TOR, พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ |
| 2 | รอดแบบหดตัว | ระบบอยู่ครบ แต่ฐานผู้ใช้เข้าเกณฑ์ต่ำ | ส่วนค่าบริการ AI ลดตามสูตร ไม่ใช่ความเสียหายโดยตัวมันเอง | สัญญาแก้ไข 18 สิงหาคม 2569, หลักตรวจรับ |
| 3 | สะดุดเป็นรายงวด | งานบางงวดถูกสั่งแก้ ไม่รับ หรือรับเฉพาะส่วน | ชะลอ หัก ลด ไม่จ่ายบางส่วน หรือคิดค่าปรับ | พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 102 และ 103, ระเบียบข้อ 183, ข้อสัญญา |
| 4 | หยุดชั่วคราว | ปิดบางโมเดล บางฟังก์ชัน หรือทั้งระบบเพื่อควบคุมเหตุ | จ่ายหรือรับผิดตามสาเหตุและการตรวจรับ | PDPA, พ.ร.บ.ไซเบอร์ฯ, สัญญาและ SLA |
| 5 | เลิกก่อนกำหนด | สัญญาเดิมสิ้นสุด รัฐอาจทำต่อเองหรือจ้างใหม่ | คืนฐานะเดิม จ่ายเฉพาะงานที่ใช้ประโยชน์ได้ เรียกค่าเสียหายหรือริบหลักประกันตามกรณี | พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 103, ข้อสัญญา, ป.พ.พ. มาตรา 391 |
| 6 | ระบบจบแต่คดียังอยู่ | บริการหรือสัญญาจบแล้ว | อาจเรียกเงินคืนหรือค่าเสียหายย้อนหลัง | กฎหมาย ป.ป.ช., สตง., ฮั้วประมูล, อาญา, ละเมิด และ PDPA |
ข้อสรุปเชิงน้ำหนัก
- มีแนวโน้มสูง: ปลายทาง 2 รอดแบบหดตัว
- มีแนวโน้มปานกลางถึงสูง: ปลายทาง 3 สะดุดเป็นรายงวด
- มีแนวโน้มปานกลาง: ปลายทาง 6 สัญญาจบแต่การตรวจสอบและความรับผิดเดินต่อ
- มีแนวโน้มต่ำถึงปานกลาง: ปลายทาง 4 หยุดบางส่วนจากข้อมูล ไซเบอร์ หรือผู้ให้บริการ
- มีแนวโน้มต่ำในระยะสั้น: ปลายทาง 5 เลิกทั้งสัญญาเพียงเพราะมีคำร้อง ป.ป.ช. หรือเปลี่ยนรัฐบาล
- ปลายทาง 1: โครงการเดินครบยังเป็นไปได้ แต่การจ่ายใกล้เพดาน 1,621 ล้านบาทต้องมีผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์รายเดือนใกล้ 5 ล้านรายและงานทุกส่วนผ่านตรวจรับ
ไม่ให้เปอร์เซ็นต์ความน่าจะเป็น เพราะยังไม่มีฐานข้อมูลสถิติที่เทียบเคียงได้ และเอกสารชี้ขาดหลายชุดยังไม่เปิดเผย
อะไรทำให้ “ตาย” ได้จริง
- ผู้ว่าจ้างใช้มาตรา 103 หรือข้อบอกเลิก เพราะมีหลักฐานว่าผู้รับจ้างทำไม่เสร็จ ผิดสัญญาสาระสำคัญ หรือไม่ทำตามคำสั่งแก้
- งานแกนหลักไม่ผ่านตรวจรับ เป็นระบบชุดเดียวที่แยกใช้ไม่ได้ และความบกพร่องไม่ถูกแก้ จนลุกลามจากไม่จ่ายงวดเป็นการบอกเลิก
- ค่าปรับสูงจนเข้าสู่จุดพิจารณาร้อยละ 10 ประกอบกับความก้าวหน้าหรือความสามารถทำต่อไม่เพียงพอ
- คำสั่ง PDPC หรือคำสั่งไซเบอร์ห้าม processing แกนกลาง หรือเหตุไซเบอร์ทำให้ระบบหลักกลับมาไม่ได้
- ผู้ให้บริการหรือโครงสร้างพื้นฐานสำคัญหลายส่วนถอนพร้อมกันและไม่มีตัวแทนที่ผ่าน TOR
- รัฐกับคู่สัญญาตกลงยุติโดยมีฐานประโยชน์รัฐหรือสาธารณะ หรือรัฐบาลเลือกหยุดและยอมจัดการค่าชดเชยตามกฎหมาย
แม้เกิดข้อใดข้อหนึ่ง โครงการเชิงนโยบายยังอาจฟื้นผ่านการทำเอง จัดซื้อใหม่ หรือลดขอบเขต จึงต้องแยกการตายของสัญญาออกจากการตายของบริการ
เหตุใดฉาก “รอดแบบหดตัว” จึงนำ
เว็บไซต์โครงการระบุสิทธิสูงสุด 5 ล้านราย และเปิดบริการ 31 สิงหาคม 2569 ถึง 31 สิงหาคม 2570 โดยการรักษาระดับสิทธิต้องมีคะแนนการเรียนรู้รายเดือน เว็บไซต์ TH AI Pass สัญญาแก้ไขกำหนดว่าหากผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์ต่ำกว่า 5 ล้านราย ค่าบริการ Generative AI จะคิดตามผู้ใช้จริงในอัตรา 24.6951 บาทต่อคนต่อเดือน ไม่ใช่จ่ายตามยอดบัญชีที่สมัคร สำเนาสัญญาแก้ไขและคำถอดข้อความ
ข้อมูลสาธารณะวันที่ 3 กันยายน 2569 แยกระหว่างยอดลงทะเบียนสะสม 1,455,289 ราย กับ Active User ล่าสุดที่เปิดเผย 450,000 รายในวันเปิดบริการ ตัวเลขทั้งสองยังไม่ใช่จำนวนผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์ชำระเงินรายเดือน แต่แสดงว่าการพิสูจน์ฐานจ่ายจริงเป็นประเด็นสำคัญ Thai PBS, 3 กันยายน 2569
ณ วันประเมินไม่พบคำสั่งระงับหรือยกเลิก และ สดช. ประกาศว่าแพลตฟอร์มเปิดเต็มรูปแบบแล้วเมื่อ 31 สิงหาคม โดยมีผู้พัฒนา AI มากกว่า 14 รายและมากกว่า 30 โมเดล สดช., 1 กันยายน 2569 ข้อนี้พิสูจน์สถานะการเปิดบริการ ไม่ได้พิสูจน์ว่าทุกเงื่อนไขทางเทคนิค กฎหมาย และการตรวจรับครบถ้วน
แบบจำลองวงเงินเพื่อเห็นขนาดผลกระทบ
สมมติว่างานคงที่ทั้ง 5 งวดผ่านตรวจรับครบ และจำนวนผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์เฉลี่ยคงที่ 12 เดือน สูตรตัวอย่างคือ
ค่ารวมโดยประมาณ = 139,294,860 บาท + 24.6951 บาท × ผู้ใช้เข้าเกณฑ์เฉลี่ยต่อเดือน × 12 เดือน
| ผู้ใช้เข้าเกณฑ์เฉลี่ยต่อเดือน | ค่าบริการ AI โดยประมาณ | รวมงานคงที่โดยประมาณ |
|---|---|---|
| 0 | 0 บาท | 139,294,860 บาท |
| 450,000 | 133,353,540 บาท | 272,648,400 บาท |
| 500,000 | 148,170,600 บาท | 287,465,460 บาท |
| 1,000,000 | 296,341,200 บาท | 435,636,060 บาท |
| 1,300,000 | 385,243,560 บาท | 524,538,420 บาท |
| 1,455,289 | 431,262,089 บาท | 570,556,949 บาท |
| 2,000,000 | 592,682,400 บาท | 731,977,260 บาท |
| 3,000,000 | 889,023,600 บาท | 1,028,318,460 บาท |
| 4,000,000 | 1,185,364,800 บาท | 1,324,659,660 บาท |
| 5,000,000 | ใช้เพดานสัญญา | ไม่เกิน 1,621,000,000 บาท |
ตารางนี้เป็นเพียงแบบจำลอง ไม่ใช่ยอดเบิกจริง ยอดลงทะเบียนหรือยอด Active วันใดวันหนึ่งใช้แทนจำนวนผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์รายเดือนไม่ได้ และทุกงวดยังต้องผ่านการตรวจรับ
ข้อเท็จจริงสำคัญที่ตรวจใหม่
- TOR เดิมกำหนดรองรับผู้ใช้ไม่น้อยกว่า 5 ล้านราย เก็บและประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลและพฤติกรรมในประเทศไทย มีมาตรการไซเบอร์ และแบ่งงาน 5 งวดที่ 30, 90, 240, 390 และ 540 วัน TOR ฉบับเผยแพร่โดย สดช.
- สัญญาแก้ไขลงวันที่ 18 สิงหาคม 2569 คงเพดาน 1,621 ล้านบาท แยกเงินคงที่งวดละ 27,858,972 บาท และค่าบริการ AI ตามผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์จริงเมื่อมีต่ำกว่า 5 ล้านราย สัญญาแก้ไขที่เผยแพร่โดย สดช.
- กำหนดงวดที่ 1 ถึง 4 ตามสัญญาแก้ไขคือ 30, 60, 180 และ 270 วันนับจากวันแก้ไข ส่วนงวดที่ 5 ใช้ถ้อยคำ 540 วันนับจากวันลงนามสัญญาเดิม ไม่ใช่ 450 วัน ข้อนี้แก้ความคลาดเคลื่อนในรายงานก่อนหน้า คำถอดสัญญาแก้ไข
- รัฐบาลระบุว่าความล่าช้าส่วนหนึ่งเกิดจากการตรวจร่างของสำนักงานอัยการสูงสุด และระบุว่าสัญญาแก้ไขผ่านการพิจารณาแล้ว แต่คำกล่าวนี้ไม่ทดแทนเอกสารอนุมัติขยายเวลา งดหรือลดค่าปรับตามมาตรา 102 Thai PBS, 21 สิงหาคม 2569
- เลขาธิการ ป.ป.ช. ระบุว่าการดำเนินโครงการเป็นหน้าที่ของรัฐ ส่วนการตรวจสอบของ ป.ป.ช. เดินคู่ขนาน จึงไม่มีผลระงับสัญญาโดยอัตโนมัติ Thai PBS, 20 สิงหาคม 2569 ต่อมามีการยื่นคำร้องเพิ่มเติมวันที่ 1 กันยายน แต่การยื่นยังไม่เท่ากับมติรับไต่สวนหรือชี้มูล Thai PBS World, 1 กันยายน 2569
- นโยบายความเป็นส่วนตัวมีผล 19 สิงหาคม 2569 ระบุว่า สดช. เป็นผู้ควบคุมข้อมูล มีการส่ง prompt และไฟล์ไปยังผู้ให้บริการ AI ที่ผู้ใช้เลือก ซึ่งอาจอยู่ต่างประเทศ และจะปิดการนำข้อมูลไปฝึกโมเดลเท่าที่ผู้ให้บริการเปิดให้ทำได้ นโยบายความเป็นส่วนตัว TH AI Pass
- เอกสารนโยบายอ้างฐานสัญญาและภารกิจสาธารณะรวมไว้กับมาตรา 24(4) ทั้งที่ฐานสัญญาอยู่มาตรา 24(3) ส่วนภารกิจสาธารณะอยู่มาตรา 24(4) ความคลาดเคลื่อนนี้แก้ข้อความได้และไม่ทำให้การประมวลผลทั้งหมดสิ้นผลเอง หากฐานภารกิจสาธารณะใช้ได้จริง แต่เป็นประเด็นความโปร่งใสที่ควรแก้ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562
- คำชี้แจงของ สดช. ระบุทั้งว่าข้อมูลส่วนบุคคลและพฤติกรรมประมวลผลในไทย และว่า prompt ภาพ เสียง หรือไฟล์ที่คัดกรองแล้วอาจถูกส่งไปผู้ให้บริการต่างประเทศ จึงต้องดู data-flow จริงว่าคำว่า “ประมวลผลในไทย” ครอบคลุมเฉพาะระบบทะเบียนและคลังหลัก หรือครอบคลุม payload ที่ส่งโมเดลด้วย คำชี้แจง สดช., 21 สิงหาคม 2569
กฎหมายใดเป็นตัวชี้ขาดในแต่ละทาง
| ประเด็น | กฎหมายหรือเอกสาร | ผลที่กฎหมายทำได้จริง |
|---|---|---|
| แก้สัญญา | พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 97, ระเบียบข้อ 165 และ 171 | อนุญาตให้แก้ได้เมื่อยังอยู่ในวัตถุประสงค์เดิม รัฐไม่เสียประโยชน์ หรือมีเหตุที่กฎหมายรับรอง งานเทคนิคหรือความปลอดภัยต้องมีผู้เชี่ยวชาญรับรอง และต้องปรับหลักประกันเมื่อวงเงินหรืออายุภาระเปลี่ยน |
| ขยายเวลาและค่าปรับ | มาตรา 102, ระเบียบข้อ 182 และข้อสัญญา | ช่วยได้เฉพาะความผิดรัฐ เหตุสุดวิสัย พฤติการณ์ที่คู่สัญญาไม่ต้องรับผิด หรือเหตุอื่นตามกฎกระทรวง และเฉพาะวันกระทบจริง โดยทั่วไปต้องแจ้งภายใน 15 วันหลังเหตุสิ้นสุด |
| บอกเลิก | มาตรา 103, ระเบียบข้อ 183 และข้อสัญญา | เลิกได้เมื่อมีเหตุผิดสัญญาหรือเหตุที่กำหนด ค่าปรับเกินร้อยละ 10 เป็นจุดให้พิจารณา ไม่ใช่การเลิกอัตโนมัติ |
| ผลหลังเลิก | ป.พ.พ. มาตรา 391 และแนวศาลปกครอง | คืนฐานะเดิม ชำระค่าการงานเฉพาะส่วนที่ใช้ประโยชน์ได้ และเรียกค่าเสียหายตามสิทธิ |
| TOR และการแข่งขัน | พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ, พ.ร.บ.ฮั้วประมูลฯ | ความสัมพันธ์หรือราคาสูงอย่างเดียวไม่พอ ต้องพิสูจน์การตกลง เจตนา หรือการเอื้อประโยชน์ |
| เจ้าหน้าที่ทุจริต | พ.ร.ป.ป.ป.ช. มาตรา 34, 35 และ 90, ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 | เรียกข้อมูล แจ้งข้อเสนอป้องกันความเสียหาย เสนอพักเจ้าหน้าที่ ชี้มูลและส่งคดี แต่สถานะสัญญาต้องมีคำสั่งแยก |
| การเงินการคลัง | พ.ร.ป.การตรวจเงินแผ่นดินฯ มาตรา 85, 89, 93 และ 95 | ตรวจการใช้เงิน เสนอแก้โครงการ เริ่มชดใช้หรือวินัย และส่ง ป.ป.ช. แต่ไม่เลิกสัญญาเองอัตโนมัติ |
| ข้อมูลส่วนบุคคล | PDPA มาตรา 24, 28, 29, 37, 40, 73 และ 74 | สั่งแก้ จำกัด ห้ามหรือระงับ processing แจ้งเหตุละเมิด เรียกค่าเสียหายและลงโทษตามกรณี |
| ไซเบอร์ | พ.ร.บ.การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ฯ มาตรา 64 ถึง 68 และ TOR | สั่งควบคุมเหตุ ตรวจระบบ หรือหยุดการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องได้ แต่ไม่ทำให้สัญญาจัดซื้อสิ้นเอง |
| ซอฟต์แวร์และเนื้อหา | พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฯ, สัญญาอนุญาตและ API terms | หยุดใช้โมเดลหรือองค์ประกอบที่ละเมิด เรียกค่าเสียหาย หรือเปลี่ยนผู้ให้บริการ |
จุดตัดสินที่ควรเฝ้าดู
- มติและรายงานตรวจรับแต่ละงวด
- นิยาม ผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์ ในคู่มือและไฟล์หลักฐานรายเดือน
- การกระทบยอดบัญชีผู้ใช้ คะแนนการเรียนรู้ log การใช้งาน และใบแจ้งหนี้ของผู้ให้บริการ AI
- หนังสือสงวนสิทธิค่าปรับและเอกสารอนุมัติตามมาตรา 102
- เหตุผลและมติอนุมัติสัญญาแก้ไขตามมาตรา 97 รวมทั้งความเห็นสำนักงานอัยการสูงสุด
- คำสั่งหรือมติทางการจาก ป.ป.ช. สตง. หรือคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญตาม PDPA ไม่ใช่เพียงข่าวว่ามีผู้ยื่นร้อง
- รายงานเหตุขัดข้อง เหตุข้อมูลรั่ว SLA และการทดสอบไซเบอร์
- สถานะผู้ให้บริการ AI รายสำคัญ หลักประกัน และฐานะของสมาชิกกิจการค้าร่วม
ภาคผนวก: 69 ฉากทัศน์ย่อย
ภาคผนวกนี้หมายถึง 69 เหตุการณ์ที่มีนัยสำคัญและคาดการณ์ได้จากเอกสารที่เปิดเผย ไม่ได้หมายความว่าโลกจริงจะไม่มีเหตุสมมุติอื่น เหตุหลายข้อสามารถเกิดพร้อมกันและพาโครงการไปสู่ปลายทางต่างกันได้
กลุ่ม A เดินหน้าตามสัญญา, 5 ฉาก
ฐานหลัก: สัญญาแก้ไข, TOR, หลักการตรวจรับและจ่ายตามผลงานจริง
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| A1 | งานทุกงวดครบ ระบบได้มาตรฐาน และผู้ใช้เข้าเกณฑ์รายเดือนใกล้ 5 ล้านราย | รอดเต็ม จ่ายใกล้เพดานได้ แต่ต้องไม่เกิน 1,621 ล้านบาท | รายงานตรวจรับ, user-month ที่เข้าเกณฑ์, คะแนนเรียนรู้, invoice และ log |
| A2 | งานทุกงวดครบ แต่ผู้ใช้เข้าเกณฑ์ต่ำกว่า 5 ล้านราย | รอดแบบหดตัว ส่วนคงที่จ่ายตามงาน ส่วน AI คิด 24.6951 บาทต่อคนต่อเดือน | นิยามผู้ใช้เข้าเกณฑ์และฐานข้อมูลรายเดือนที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ |
| A3 | ยอดลงทะเบียนสูง แต่ผู้เรียนหรือผู้มีคะแนนตามเกณฑ์ต่ำ | ไม่ถือว่าผิดสัญญาโดยอัตโนมัติ หากไม่ได้รับประกันขั้นต่ำ แต่รัฐจ่ายส่วน AI ตามผู้เข้าเกณฑ์ ไม่ใช่ยอดสมัคร | หลักสูตรที่เรียนจบ คะแนนต่อเดือน ตัวตนซ้ำ บัญชีบอต และหลักเกณฑ์ตัดยอด |
| A4 | แพลตฟอร์มใช้งานได้ แต่ bootcamp การแข่งขัน call center รายงาน หรือกิจกรรมประกอบไม่ครบ | อาจตรวจรับเฉพาะส่วนที่แยกได้ สั่งแก้ ชะลอหรือหักเงิน งานระบบไม่ช่วยลบความบกพร่องของ deliverable อื่น | TOR รายงวด รายงานกิจกรรม รายชื่อผู้เข้าร่วม หลักฐาน call center และมติตรวจรับ |
| A5 | ส่งงานงวดสุดท้ายและหมดระยะสัญญา | สัญญาจบตามปกติ แต่ต้องส่งมอบระบบ ข้อมูล สิทธิ เอกสาร source หรือ license ตามข้อกำหนด และดำเนินการคืนหรือลบข้อมูล | แผน exit, บันทึกส่งมอบ, รายการทรัพย์สินทางปัญญา, ใบรับรองลบข้อมูล และแผนความต่อเนื่อง |
กลุ่ม B การตรวจรับและผิดสัญญา, 8 ฉาก
ฐานหลัก: พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560, ระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 183, ข้อสัญญา และแนวศาลปกครอง
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| B1 | งานบกพร่องเล็กน้อยและแก้ได้ภายในเวลาที่สั่ง | โครงการไม่ตาย ตรวจรับเมื่อแก้เสร็จ อาจมีค่าปรับหากพ้นกำหนดและไม่มีเหตุผ่อนผัน แต่ถ้างานที่ส่งครั้งแรกครบและถูกต้อง การที่กรรมการใช้เวลาตรวจไม่ทำให้ผู้รับจ้างส่งช้า | หนังสือแจ้งข้อบกพร่อง วันส่งครั้งแรก วันส่งแก้ และเกณฑ์ทดสอบซ้ำ |
| B2 | งานผิดบางส่วน แต่ส่วนที่ถูกต้องแยกใช้ประโยชน์และแยกราคาได้ | คณะกรรมการอาจรับเฉพาะส่วนที่ถูกต้องตามระเบียบข้อ 175(5) พร้อมสงวนค่าปรับส่วนที่ขาด ห้ามใช้การรับบางส่วนเพื่อกลบข้อบกพร่องสาระสำคัญ | รายการราคาแยกส่วน การทดสอบการใช้งานจริง และเหตุผลในมติตรวจรับ |
| B3 | ฟังก์ชันสำคัญใช้ประโยชน์ไม่ได้ ไม่ผ่านความปลอดภัย หรือระบบเป็นชุดที่ขาดส่วนจำเป็น | ไม่รับงาน ไม่จ่ายงวด สั่งแก้ และเริ่มนับผลผิดสัญญา หากเป็นชุดที่ต้องใช้ร่วมกัน ระเบียบข้อ 162 อาจถือว่ายังไม่ส่งมอบทั้งชุดและคิดค่าปรับจากราคาทั้งชุด | test report, penetration test, architecture dependency, SLA, เกณฑ์ acceptance และหนังสือสั่งแก้ |
| B4 | ส่งงานหลังเส้นตาย | เกิดค่าปรับรายวัน เว้นแต่มีคำสั่งขยายเวลา งดหรือลดค่าปรับตามมาตรา 102 ที่มีเหตุและผู้มีอำนาจอนุมัติ หน่วยงานต้องแจ้งเรียกค่าปรับภายในกรอบข้อ 181 และสงวนสิทธิเมื่อรับมอบ | วันที่ครบกำหนด วันส่งจริง หนังสือแจ้งค่าปรับ หนังสือสงวนสิทธิ และคำสั่งมาตรา 102 |
| B5 | ค่าปรับสะสมใกล้หรือเกินร้อยละ 10 ของวงเงินสัญญาหรือวงเงินงานที่เกี่ยวข้อง หรือความก้าวหน้าต่ำผิดปกติ | ผู้ว่าจ้างต้องพิจารณาเลิกตามระเบียบข้อ 183 แต่ยังผ่อนปรนให้ทำต่อได้เมื่อคู่สัญญายอมรับค่าปรับโดยไม่มีเงื่อนไขและทำต่อเป็นประโยชน์กว่า แนว ว124 ใช้ความก้าวหน้าและค่าปรับเป็นสัญญาณเร่งรัด ไม่ใช่เหตุเลิกอัตโนมัติ | ตารางค่าปรับ หนังสือยอมรับโดยไม่มีเงื่อนไข แผนงานฐาน ผลงานสะสม และบันทึกเปรียบเทียบประโยชน์ |
| B6 | ผู้รับจ้างเพิกเฉยต่อคำสั่งแก้หรือเห็นชัดว่าไม่อาจทำงานสำเร็จ | สัญญามีโอกาสตายสูง ผู้ว่าจ้างอาจบอกเลิก ริบหลักประกัน เรียกค่าเสียหาย และจ้างรายใหม่ | หนังสือเตือน ประวัติการไม่แก้ แผนงานที่ล้มเหลว และมติผู้มีอำนาจ |
| B7 | มีการจ้างช่วงหรือโอนงานโดยไม่ได้รับอนุญาต | มาตรา 95 ห้ามจ้างช่วงทั้งงาน การจ้างช่วงบางส่วนต้องได้รับอนุญาต หากฝ่าฝืนต้องมีค่าปรับอย่างน้อยร้อยละ 10 ของวงเงินงานช่วง และอาจนำไปสู่บอกเลิกหรือผู้ทิ้งงานตามกระบวนการ | สัญญาช่วง ใบสั่งซื้อ การควบคุมบุคลากร การจ่ายเงิน และหนังสืออนุญาต |
| B8 | ผู้รับจ้างโต้แย้งมติไม่รับงานหรือการบอกเลิก | เกิดคดีสัญญา เขตศาลต้องดูว่า TH AI Pass เป็นการร่วมจัดทำบริการสาธารณะหรือเป็นเพียงซื้อระบบ IT หากเป็นสัญญาทางปกครอง ศาลมักเยียวยาด้วยเงิน คืนทรัพย์ หรือค่าเสียหาย มากกว่าบังคับฟื้นสัญญา | วัตถุประสงค์และเอกสิทธิ์ในสัญญา สำนวนตรวจรับ ประโยชน์ที่รัฐได้รับ และคำขอท้ายฟ้อง |
กลุ่ม C ความชอบด้วยกฎหมายของสัญญาแก้ไข, 6 ฉาก
ฐานหลัก: มาตรา 97 และ 102 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ และ แนววินิจฉัย กวจ. เรื่องช่วงเวลาการแก้สัญญา
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| C1 | การแก้อยู่ในวัตถุประสงค์เดิม รัฐไม่เสียประโยชน์หรือมีเหตุที่มาตรา 97 รับรอง ผู้มีอำนาจอนุมัติ และปฏิบัติตามระเบียบข้อ 165 | สัญญาแก้ไขใช้บังคับเต็ม การจ่ายตามผู้ใช้จริงและกำหนดใหม่เป็นฐานตรวจรับ การเปลี่ยนเทคโนโลยีหรือความปลอดภัยควรมีผู้เชี่ยวชาญรับรองว่าไม่ลดคุณภาพและประโยชน์รัฐ | มติอนุมัติ ตารางเทียบคุณภาพ ราคา เวลา ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ ความเห็นกฎหมาย และเอกสารเผยแพร่ |
| C2 | แก้หลังเส้นตายเดิมบางงวด แต่ก่อนตรวจรับงวดสุดท้าย | ไม่เสียผลเพียงเพราะพ้นเส้นตายเดิม แนว กวจ. อนุญาตให้แก้ก่อนตรวจรับงวดสุดท้าย แต่ยังต้องครบมาตรา 97 | วันครบกำหนดเดิม วันตรวจรับสุดท้าย วันที่อนุมัติ และขอบเขตที่แก้ |
| C3 | สัญญาแก้ไขรีเซ็ตกำหนดบางงวด แต่ไม่มีคำสั่งจัดการค่าปรับช่วงก่อนแก้ | งานอนาคตเดินตามกำหนดใหม่ได้ แต่ค่าปรับที่เกิดแล้วอาจยังค้าง การงดค่าปรับต้องมีฐานมาตรา 102 แยก | หนังสือสงวนสิทธิ บันทึกเหตุล่าช้า คำสั่งขยายเวลา และคำสั่งงดหรือลดค่าปรับ |
| C4 | ความล่าช้าเกิดจากผู้ว่าจ้างหรือการตรวจร่างของสำนักงานอัยการสูงสุด | เป็นหนึ่งใน 4 ฐานมาตรา 102 ได้เมื่อเป็นความผิดหรือความบกพร่องของรัฐ ขยายเวลาและงดค่าปรับได้เท่าระยะที่กระทบงานจริง ไม่ใช่จำนวนวันเหมารวม | เส้นเวลาเอกสารส่งอัยการ คำถามตอบกลับ วันพร้อมลงนาม critical path และมาตรการลดผลกระทบ |
| C5 | การแก้เปลี่ยนสาระจนผู้เสนอราคารายอื่นอาจแข่งขันได้ต่างไป หรือเพิ่มภาระรัฐนอกวัตถุประสงค์เดิม | เสี่ยงเกินมาตรา 97 อาจถูกตรวจสอบ เพิกถอนหรือไม่รับรองการจ่ายบางส่วน และเกิดความรับผิดผู้อนุมัติ แต่ไม่จำเป็นต้องทำให้ทุกส่วนของสัญญาหลักสิ้นผล | เปรียบเทียบ TOR เดิมกับฉบับแก้ ผลต่อราคา ตลาด คู่แข่ง และเหตุผลความจำเป็น |
| C6 | ขั้นตอนอนุมัติ ลงนาม ส่งตรวจ ปรับหลักประกัน หรือเผยแพร่สัญญาแก้ไขบกพร่อง | ผลขึ้นกับว่าข้อบกพร่องเป็นสาระสำคัญหรือแก้ไขได้ มาตรา 104 ไม่ทำให้สัญญาเป็นโมฆะเพียงเพราะข้อผิดพลาดเล็กน้อย แต่ข้อบกพร่องสาระสำคัญอาจเกิดวินัย การเงิน มาตรา 120 หรือข้อโต้แย้งเรื่องการบังคับใช้ | ลำดับอำนาจ หนังสือมอบอำนาจ checklist ความเห็นอัยการ อายุหลักประกัน และการเผยแพร่ตามมาตรา 98 |
กลุ่ม D TOR และการแข่งขัน, 7 ฉาก
ฐานหลัก: พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ และ พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| D1 | TOR จำกัดเทคโนโลยีหรือคุณสมบัติ แต่จำเป็นและได้สัดส่วนกับภารกิจ | ข้อกล่าวหาอาจตก สัญญาเดินต่อได้ แม้มีผู้ผ่านคุณสมบัติน้อย | market sounding เหตุผลทางเทคนิค คู่เทียบมาตรฐาน และรายงานรับฟังข้อวิจารณ์ |
| D2 | TOR ไม่เป็นธรรม แต่ไม่พบการตกลงสมยอม | อาจเพิกถอนกระบวนการ ชดใช้ค่าเสียหาย หรือเกิดวินัยและความรับผิดทางละเมิด โดยไม่จำเป็นต้องเป็นคดีฮั้ว | ร่าง TOR ความเห็นทักท้วง การแก้หรือไม่แก้ และความเสียโอกาสของผู้เสนอราคา |
| D3 | ผู้เสนอราคาตกลงกันจำกัดการแข่งขันหรือจัดฉากคู่เทียบ | เข้า พ.ร.บ.ฮั้วประมูลฯ ตามบทบาท สัญญาเสี่ยงถูกบอกเลิก เรียกค่าเสียหาย และขึ้นบัญชีผู้ทิ้งงาน | การติดต่อก่อนเสนอราคา ไฟล์ร่วม IP address ราคาเป็นแบบแผน และเส้นทางเงิน |
| D4 | เจ้าหน้าที่กำหนดเงื่อนไขหรือใช้อำนาจเพื่อช่วยรายหนึ่ง | อาจเข้า พ.ร.บ.ฮั้วประมูลฯ มาตรา 11 ถึง 13 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 และกฎหมาย ป.ป.ช. | ฉบับแก้ไขเอกสาร ผู้สั่งการ การติดต่อเอกชน ผลประโยชน์ และเหตุผลที่ขัดข้อมูลตลาด |
| D5 | ผู้เสนอราคายื่นคุณสมบัติ ประสบการณ์ หรือเอกสารสำคัญเป็นเท็จ | บอกเลิก ริบหลักประกัน ขึ้นบัญชีผู้ทิ้งงาน และดำเนินคดีเอกสารหรือฉ้อโกงได้ตามข้อเท็จจริง | ต้นฉบับหนังสือรับรอง ผู้ลงนาม metadata การยืนยันจากผู้ออกเอกสาร และความมีสาระ |
| D6 | พบความสัมพันธ์ธุรกิจ บุคคลร่วม หรือธุรกรรมระหว่างผู้เกี่ยวข้อง แต่ยังไม่มีหลักฐานข้อตกลง | เป็นสัญญาณให้สอบสวน ไม่ใช่ความผิดในตัวเอง โครงการจึงไม่ตายจากความเชื่อมโยงเพียงอย่างเดียว | beneficial owner การสื่อสาร เวลาและเหตุธุรกรรม ความเป็นอิสระของข้อเสนอ |
| D7 | ราคาสูงกว่าทางเลือกในตลาด แต่ไม่พบเจตนาทุจริต | อาจเป็นประเด็นความคุ้มค่าและความรับผิดทางการเงิน แต่ราคาสูงอย่างเดียวไม่พิสูจน์อาญา ต้องเทียบขอบเขต SLA ภาษี และความเสี่ยงที่รวมในราคา | ราคากลาง ใบเสนอราคาตลาด total cost of ownership และสมมติฐานปริมาณผู้ใช้ |
กลุ่ม E ป.ป.ช. คดีอาญา และความรับผิดบุคคล, 8 ฉาก
ฐานหลัก: พ.ร.ป.ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 และกฎหมายอาญาที่เกี่ยวข้อง
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| E1 | ป.ป.ช. ไม่รับเรื่อง ตีตก หรือข้อกล่าวหาไม่มีมูล | ฐาน ป.ป.ช. จบ โครงการไม่กระทบ แต่หน่วยตรวจอื่นยังใช้อำนาจของตนได้ | มติหรือหนังสือทางการของ ป.ป.ช. |
| E2 | อยู่ระหว่างรวบรวมข้อเท็จจริงหรือตรวจสอบเบื้องต้น | ไม่มีการหยุดสัญญาอัตโนมัติ ฝ่ายบริหารยังต้องตรวจรับและคุ้มครองเงินรัฐตามหน้าที่ | สถานะคดีทางการ คำขอเอกสาร และมติผู้ว่าจ้าง |
| E3 | คณะกรรมการ ป.ป.ช. ตั้งไต่สวน | ความเสี่ยงบุคคลสูงขึ้น หน่วยงานอาจชะลอการตัดสินใจที่เสี่ยงหรือเพิ่มการตรวจ แต่สัญญายังไม่สิ้น | คำสั่งตั้งไต่สวน ประเด็นข้อกล่าวหา ผู้ถูกกล่าวหา และเอกสารที่เรียก |
| E4 | ป.ป.ช. มีมติตามมาตรา 35 หรือชี้มูลเจ้าหน้าที่ | ข้อเสนอป้องกันความเสียหายอาจทำให้หน่วยงานหรือ ครม. สั่งแก้ ชะลอ หรือหยุด ส่วนการชี้มูลส่งผลทางอาญาและวินัย การจัดการสัญญายังต้องมีคำสั่งแยก | มติ ป.ป.ช. หนังสือถึงหน่วยงานหรือ ครม. สำนวนส่งอัยการ และคำสั่งทางวินัย |
| E5 | มีการเสนอพักเจ้าหน้าที่ตามมาตรา 90 หรือศาลรับคดีผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง | บุคคลอาจหยุดปฏิบัติหน้าที่ แต่ผู้แทนหรือผู้มีอำนาจคนใหม่บริหารโครงการต่อได้ หน่วยงานและสัญญาไม่หายตามตัวบุคคล | หนังสือเสนอพัก คำสั่งผู้บังคับบัญชา คำสั่งรับฟ้อง และคำสั่งมอบหมายผู้แทน |
| E6 | ศาลยกฟ้องหรือคดีถึงที่สุดว่าไม่ผิด | บุคคลพ้นจากฐานอาญานั้น แต่ข้อพิพาทสัญญา วินัย การเงิน หรือ PDPA ที่ใช้มาตรฐานพิสูจน์ต่างกันอาจยังอยู่ | คำพิพากษาถึงที่สุดและขอบเขตประเด็นที่ศาลวินิจฉัย |
| E7 | ศาลลงโทษ | เกิดโทษอาญาและผลต่อสิทธิหรือตำแหน่งตามกฎหมาย อาจเป็นหลักฐานสนับสนุนการเรียกค่าเสียหายหรือเงินคืน | คำพิพากษาถึงที่สุด ความเสียหาย และความเชื่อมโยงกับการจ่ายเงิน |
| E8 | พบทรัพย์สินหรือผลประโยชน์ผิดปกติและเส้นทางเงิน | อาจแยกเป็นคดีร่ำรวยผิดปกติ ฟอกเงิน หรือริบทรัพย์ แม้บริการจะดำเนินต่อหรือจบแล้ว | บัญชีทรัพย์สิน ธุรกรรม ผู้รับประโยชน์ที่แท้จริง และความสัมพันธ์กับการตัดสินใจ |
กลุ่ม F สตง. และวินัยการเงินการคลัง, 4 ฉาก
ฐานหลัก: พ.ร.ป.ว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดินฯ และ แนวทางข้อเสนอผลตรวจของ สตง.
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| F1 | ตรวจแล้วพบว่าการก่อหนี้ ตรวจรับ และจ่ายเงินชอบและคุ้มค่า | ไม่มีเหตุจาก สตง. ให้หยุด โครงการเดินตามสัญญา | รายงานผลตรวจและคำชี้แจงที่ สตง. ยอมรับ |
| F2 | พบความเสี่ยงหรือความไม่มีประสิทธิผลระหว่างดำเนินโครงการ | สตง. อาจเสนอให้แก้แนวทางตามมาตรา 89 หรือยับยั้งความเสียหาย ผู้ว่าจ้างอาจชะลอจ่ายและตรวจหลักฐานเพิ่มโดยไม่เลิกสัญญาอัตโนมัติ | หนังสือแจ้งผลตรวจ หลักฐานความเสี่ยง และคำสั่งตอบสนองของหน่วยงาน |
| F3 | จ่ายค่าผู้ใช้โดยไม่มีหลักฐานว่าเข้าเกณฑ์ หรือจ่ายซ้ำ บอต หรือบัญชีไม่ใช้งาน | เสี่ยงเรียกเงินคืนและความรับผิดของผู้ตรวจรับ ผู้อนุมัติ และผู้เบิกจ่าย รวมทั้งผู้รับเงินหากรู้ข้อเท็จจริง | raw log, unique identity, คะแนนรายเดือน, invoice, bank trail และ audit trail ที่แก้ย้อนหลังไม่ได้ |
| F4 | พบความเสียหายหลังสัญญาจบ | เรียกคืน ชดใช้ ดำเนินวินัย หรือส่ง ป.ป.ช. ได้ สัญญาที่จบไม่ล้างความรับผิดย้อนหลัง | รายงานตรวจฉบับสุดท้าย ผู้รับผิด จำนวนเสียหาย และการติดตามภายในกรอบเวลา |
กลุ่ม G การเมือง นโยบาย และเงินกองทุน, 6 ฉาก
ฐานหลัก: สัญญาทางปกครอง, พ.ร.บ.การพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมฯ, กฎหมายงบประมาณและวินัยการเงินการคลัง
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| G1 | รัฐบาลและคณะกรรมการกองทุนสนับสนุนต่อ | โครงการเดินตามงวด การเมืองไม่เพิ่มเหตุสะดุดนอกเหนือจากการตรวจรับปกติ | มติ ครม. มติกองทุน แผนงานและการเบิกจ่าย |
| G2 | เปลี่ยนรัฐมนตรีหรือผู้บริหาร | สัญญาไม่สิ้น เพราะคู่สัญญาฝ่ายรัฐคือหน่วยงาน ผู้บริหารใหม่ต้องใช้อำนาจตามกฎหมายและสัญญา | คำสั่งมอบอำนาจ นโยบายใหม่ และมติผู้ว่าจ้าง |
| G3 | รัฐบาลใหม่ไม่ต้องการโครงการ | หยุดเพราะนโยบายอย่างเดียวเสี่ยงผิดสัญญา ทางเลือกคือทำให้จบ ลดการต่อยอด เจรจายุติ หรือใช้สิทธิบอกเลิกเมื่อมีฐานจริง | หนังสือนโยบาย ฐานบอกเลิก การประเมินค่าชดเชย และทางเลือกบริการสาธารณะ |
| G4 | คณะกรรมการกองทุนเปลี่ยนแผนปีถัดไป | กระทบเฟสต่อยอดและสัญญาใหม่ง่ายกว่าหนี้ตามสัญญาที่ก่อแล้ว ไม่ลบหน้าที่จ่ายงานที่ตรวจรับ | มติกองทุน ภาระผูกพัน และแผนงบหลายปี |
| G5 | เงินกองทุนไม่พอหรือเบิกจ่ายล่าช้า | หนี้ที่เกิดจากงานผ่านตรวจรับไม่หาย หน่วยงานอาจผิดนัดและเสียดอกเบี้ยหรือค่าเสียหาย | สถานะเงินกองทุน ใบรับรองตรวจรับ วันครบกำหนดชำระ และเหตุขัดข้องการเบิก |
| G6 | รัฐและคู่สัญญาตกลงยุติ | ทำได้ตามมาตรา 103 วรรคสองเมื่อเป็นประโยชน์โดยตรงแก่รัฐหรือสาธารณะ หรือแก้ข้อเสียเปรียบรัฐ ไม่ใช่เพียงเพราะคู่สัญญาไม่อยากทำต่อ ต้องกำหนดงานที่ใช้ประโยชน์ได้ เงิน หลักประกัน และข้อเรียกร้องให้ครบ | ข้อตกลงยุติ เหตุผลประโยชน์สาธารณะ รายการงานใช้ประโยชน์ได้ สละข้อเรียกร้อง หลักประกัน และสิทธิข้อมูล |
กลุ่ม H PDPA และข้อมูล, 7 ฉาก
ฐานหลัก: พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562, TOR และ นโยบายความเป็นส่วนตัวของโครงการ
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| H1 | มีฐานกฎหมายเหมาะสม แจ้งวัตถุประสงค์ เก็บเท่าที่จำเป็น คุมผู้ประมวลผลและการส่งต่างประเทศได้ | บริการเดินต่อและผ่านตรวจรับด้านข้อมูลได้ | RoPA, data flow, DPA, DPIA, consent record ที่จำเป็น และ security controls |
| H2 | privacy notice หรือฐานกฎหมายบางกิจกรรมไม่ชัด | แก้ประกาศ แยกวัตถุประสงค์ และปรับกลไกสิทธิได้ มักไม่ต้องปิดทั้งระบบ เว้นแต่ processing หลักไม่มีฐาน | เวอร์ชัน notice เวลาเผยแพร่ legal-basis matrix และบันทึกคำขอใช้สิทธิ |
| H3 | เก็บ prompt ไฟล์ พฤติกรรม หรือ log เกินจำเป็นหรือเก็บนานเกินนโยบาย | อาจถูกสั่งลบ จำกัด หรือหยุด processing บางส่วน เกิดค่าปรับและกระทบการตรวจรับ | data inventory retention schedule deletion log และเหตุผลความจำเป็น |
| H4 | ส่ง prompt หรือไฟล์ที่ระบุตัวบุคคลได้ไปต่างประเทศโดยไม่เข้าเงื่อนไขมาตรา 28 หรือ 29 หรือขัด TOR ที่กำหนดประมวลผลในไทย | อาจต้องปิดบางโมเดล ทำ redaction ที่พิสูจน์ได้ เปลี่ยน route หรือเปลี่ยนผู้ให้บริการ หากเป็นสถาปัตยกรรมหลักและแก้ไม่ได้อาจยกระดับเป็นผิดสัญญาสาระสำคัญ | packet และ API logs ตำแหน่ง server สัญญาผู้ให้บริการ ผลทดสอบ re-identification ประเทศปลายทาง และมาตรการโอน |
| H5 | ผู้ให้บริการเก็บหรือนำข้อมูลไปฝึกโมเดลเกินวัตถุประสงค์ | สั่งหยุด ส่งคำขอลบ เปลี่ยน provider เรียกค่าเสียหาย และดำเนินการตาม PDPA ได้ | provider terms รุ่นที่ใช้ setting opt-out audit report และหลักฐาน retention ฝั่งผู้ให้บริการ |
| H6 | เกิดข้อมูลรั่วหรือเข้าถึงโดยมิชอบ | ต้องประเมินความเสี่ยง แจ้งสำนักงานโดยไม่ชักช้าและหากทำได้ภายใน 72 ชั่วโมงเมื่อเข้าเกณฑ์ และแจ้งเจ้าของข้อมูลเมื่อเสี่ยงสูง อาจปิดฟังก์ชันเพื่อควบคุมเหตุ | incident timeline ขอบเขตข้อมูล risk assessment เวลาที่ทราบเหตุ และหนังสือแจ้ง |
| H7 | ผู้ใช้ใส่ข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหวใน prompt เอง | ไม่ทำให้ทุก prompt เป็นข้อมูลอ่อนไหว แต่เมื่อระบบได้รับข้อมูลจริง หน้าที่คุ้มครองและฐานมาตรา 26 อาจเกิด ต้องมี warning และมาตรการลดข้อมูล | ตัวอย่างข้อมูลจริง content filter warning การแยกสิทธิ และการตอบสนองเหตุ |
ข้อสังเกตสำคัญ: prompt ไม่เป็นข้อมูลส่วนบุคคลทุกกรณี ขึ้นกับว่าสามารถระบุตัวบุคคลโดยตรงหรือโดยอ้อมได้หรือไม่ การลบชื่ออย่างเดียวอาจเป็นเพียงการใช้นามแฝง ซึ่งยังอยู่ในขอบเขต PDPA หากย้อนระบุตัวได้
กลุ่ม I ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และเทคโนโลยี, 4 ฉาก
ฐานหลัก: พ.ร.บ.การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562, TOR และ SLA
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| I1 | ระบบล่มชั่วคราว แต่แก้ภายใน SLA และไม่เสียข้อมูล | บริการต่อ อาจมี service credit หรือคะแนนตรวจรับลดตามสัญญา ไม่ใช่เหตุเลิกโดยตัวมันเอง | monitoring log ticket เวลาเริ่มจบเหตุ และสูตร SLA |
| I2 | ถูกโจมตีจากภายนอก แต่ผู้รับจ้างทำมาตรการตามสัญญาและมาตรฐานแล้ว | อาจได้รับผ่อนผันเวลาในส่วนที่เหตุควบคุมไม่ได้ แต่ต้องพิสูจน์เหตุและการตอบสนอง ไม่เป็นเหตุสุดวิสัยอัตโนมัติ | threat intelligence control evidence incident response และ causal timeline |
| I3 | มาตรการต่ำกว่า TOR หรือไม่แก้ช่องโหว่สำคัญ | เป็นผิดสัญญา สั่งแก้ ไม่รับงาน เรียกค่าเสียหาย หรือบอกเลิกได้หากรุนแรงและแก้ไม่ได้ | penetration test vulnerability age patch record และคำสั่งแก้ |
| I4 | หน่วยงานสั่งปิดบางส่วนหรือทั้งหมดเพื่อควบคุมเหตุ | เป็นการหยุดชั่วคราวด้านความปลอดภัย สัญญาจะตายต่อเมื่อมีฐานบอกเลิกหรือไม่สามารถกลับมาให้บริการ | คำสั่ง incident commander ขอบเขต shutdown recovery criteria และผลกระทบผู้ใช้ |
กลุ่ม J ผู้ให้บริการ AI และทรัพย์สินทางปัญญา, 5 ฉาก
ฐานหลัก: สัญญาและ TOR, พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์และฉบับแก้ไข, license และ API terms ของผู้ให้บริการแต่ละราย
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| J1 | โมเดลเปลี่ยนชื่อ รุ่น หรือเลิกอัปเดต แต่มีตัวแทนเทียบเท่า | เปลี่ยน catalog ได้หากยังตรงวัตถุประสงค์และรัฐไม่เสียประโยชน์ อาจต้องอนุมัติแก้รายละเอียด | benchmark คุณภาพ ราคา data terms และหนังสืออนุมัติเปลี่ยน |
| J2 | ผู้ให้บริการรายใหญ่ถอนตัวหรือปิด API | ปิดเฉพาะโมเดล หาแทน หรือลดเงิน หากความสามารถหลักหายและทดแทนไม่ได้อาจเป็นผิดสัญญาสาระสำคัญ | provider notice สัญญาต้นน้ำ dependency map และผลทดสอบโมเดลทดแทน |
| J3 | กฎหมายต่างประเทศ sanctions export control หรือ compliance ห้ามให้บริการ | เกิด operational stop ได้โดยไม่มีคำพิพากษาไทย ต้องดูการจัดสรรความเสี่ยงและทางเลือกทดแทน | หนังสือผู้ให้บริการ ข้อกฎหมายต่างประเทศ country routing และ contingency plan |
| J4 | ซอฟต์แวร์ ชุดข้อมูล API หรือ output บางส่วนละเมิดสิทธิ | ศาลอาจห้ามใช้หรือให้ชดใช้ จำกัดเฉพาะองค์ประกอบที่ละเมิดได้ แต่ถ้าเป็นแกนระบบและไม่มีสิทธิใช้ สัญญาอาจล้ม | chain of title license terms source code bill of materials และ notice เจ้าของสิทธิ |
| J5 | output ผิด อันตราย หรือทำให้ผู้ใช้เสียหาย | อาจมีความรับผิดละเมิด คำรับรอง หรือคุ้มครองผู้บริโภคตามความสัมพันธ์ แต่โดยทั่วไปไม่ฆ่าสัญญาทั้งฉบับ เว้นแต่เป็นข้อบกพร่องเชิงระบบที่แก้ไม่ได้ | prompt และ output เดิม warning human review การคาดหมายการใช้ และความเสียหายจริง |
กลุ่ม K กิจการค้าร่วมและสถานะผู้รับจ้าง, 5 ฉาก
ฐานหลัก: คุณสมบัติผู้เสนอราคา ข้อสัญญา หลักประกัน กฎหมายล้มละลาย และระเบียบผู้ทิ้งงาน
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| K1 | สมาชิกกิจการค้าร่วมเปลี่ยนกรรมการ ผู้ถือหุ้น หรือโครงสร้างภายใน | ไม่ทำให้สัญญาสิ้นทันที ต้องดูการควบคุม คุณสมบัติที่ใช้ชนะงาน และเงื่อนไขแจ้งเปลี่ยน | หนังสือรับรองบริษัท beneficial owner ข้อตกลงกิจการร่วมค้า และเงื่อนไขประกวด |
| K2 | สมาชิกถอนตัว เปลี่ยนสัดส่วน หรือโอนงานให้บุคคลอื่น | เสี่ยงผิดข้อเสนอและข้อห้ามจ้างช่วง หากบุคลากรหรือประสบการณ์ของสมาชิกรายนั้นเป็นสาระ อาจนำไปสู่บอกเลิก | joint venture agreement การแบ่งงาน การจ่ายเงิน และหนังสืออนุญาตจากรัฐ |
| K3 | สมาชิกสำคัญถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดหรือล้มละลาย | เป็นเหตุบอกเลิกตามข้อสัญญาได้ โดยต้องดูว่าสมาชิกอื่นรับผิดร่วมและทำงานต่อได้หรือไม่ | คำสั่งศาล หลักฐานฐานะคู่สัญญา joint liability และแผนทำงานต่อ |
| K4 | ขาดสภาพคล่องแต่ยังไม่ล้มละลาย | ยังไม่ตายโดยอัตโนมัติ ผู้ว่าจ้างอาจเรียกแผนฟื้น เร่งงาน หรือใช้สิทธิบอกเลิกเมื่อมีหลักฐานว่าไม่อาจทำสำเร็จ | งบการเงิน ค้างจ่ายผู้ให้บริการ การถอนบุคลากร และ milestone forecast |
| K5 | ผู้รับจ้างหรือผู้บริหารถูกขึ้นบัญชีผู้ทิ้งงาน | กระทบการเข้าร่วมจัดซื้อจัดจ้างรัฐในอนาคต ส่วนสัญญาปัจจุบันต้องดูคำสั่งและฐานบอกเลิกแยก | คำสั่งผู้ทิ้งงาน วันที่มีผล บุคคลที่ครอบคลุม และข้อสัญญาปัจจุบัน |
กลุ่ม L เหตุสุดวิสัยและเหตุภายนอก, 4 ฉาก
ฐานหลัก: มาตรา 102 ข้อสัญญา และหลักเหตุสุดวิสัย
| รหัส | เหตุและเงื่อนไข | ผลต่อโครงการและเงิน | หลักฐานชี้ขาด |
|---|---|---|---|
| L1 | ภัยพิบัติ สงคราม หรือโครงสร้างพื้นฐานวงกว้างขัดข้อง | เป็นฐานมาตรา 102 ได้เมื่อเป็นเหตุสุดวิสัยหรือพฤติการณ์ที่คู่สัญญาไม่ต้องรับผิด ช่วยได้เฉพาะวันกระทบจริง หากทำงานทางเลือกได้แต่ไม่ทำ สิทธิอาจลดลง | ประกาศเหตุ outage report critical path mitigation และวันแจ้งเหตุ |
| L2 | มีกฎหมายหรือคำสั่งใหม่ห้ามหรือจำกัดบริการ AI หรือการโอนข้อมูล | ปรับระบบ เจรจาแก้ หยุดบางส่วน หรือยุติส่วนที่ปฏิบัติไม่ได้ หากวัตถุประสงค์หลักเป็นไปไม่ได้อาจเลิกสัญญา | ตัวบทและวันมีผล legal opinion impact assessment และทางเลือกที่สมเหตุผล |
| L3 | ผู้ว่าจ้างส่งข้อมูล อนุมัติ หรือจัดสภาพพร้อมใช้งานล่าช้า | ผู้รับจ้างขอขยายเวลาและงดค่าปรับตามส่วนที่รัฐก่อเหตุ อาจเรียกค่าเสียหายหากมีฐานและพิสูจน์ได้ | request log วันครบกำหนดตอบ dependency และผลต่อ critical path |
| L4 | ผู้รับจ้างไม่แจ้งเหตุภายใน 15 วันนับแต่เหตุนั้นสิ้นสุดตามระเบียบข้อ 182 | เสี่ยงยกเหตุนั้นมาขอขยายเวลา งดหรือลดค่าปรับไม่ได้ เว้นแต่เป็นความผิดรัฐที่มีหลักฐานชัดหรือรัฐรู้อยู่แล้ว | หนังสือแจ้ง วันเริ่มและสิ้นเหตุ ระบบรับส่งเอกสาร และหลักฐานว่าผู้ว่าจ้างรับรู้ |
การอ่านฉากร่วมกัน
ฉากย่อยไม่แยกขาดจากกัน ตัวอย่างเส้นทางที่เป็นไปได้จริงมีดังนี้
- A2 รอดแบบหดตัว อาจเกิดพร้อม F3 หากวิธีนับผู้ใช้ไม่ตรวจสอบย้อนกลับ
- C3 ค่าปรับเดิมค้าง อาจพัฒนาเป็น B5 และ B8 หากคู่สัญญาไม่ยอมรับฐานค่าปรับ
- H4 การส่งข้อมูลต่างประเทศ อาจนำไป I4 ปิดบางโมเดล และ J2 เปลี่ยนผู้ให้บริการ โดยสัญญาหลักยังอยู่
- D3 หรือ D4 หากพิสูจน์ได้ อาจนำไป E4 ถึง E7 และ F4 แม้ A5 ส่งมอบครบแล้ว
- K3 ผู้รับจ้างล้มละลาย อาจนำไป B6 บอกเลิก แต่รัฐยังใช้ G3 จ้างรายใหม่เพื่อให้โครงการมีชีวิตต่อ
เอกสารที่ยังขาดและอาจเปลี่ยนข้อสรุป
- ข้อเสนอทางเทคนิคฉบับเต็มและตารางราคาที่เป็นส่วนหนึ่งของสัญญา
- มติอนุมัติและเหตุผลตามมาตรา 97 สำหรับสัญญาแก้ไข
- ความเห็นสำนักงานอัยการสูงสุดฉบับเต็ม
- หนังสือสงวนสิทธิค่าปรับ และคำสั่งขยายเวลา งดหรือลดค่าปรับตามมาตรา 102
- รายงานประชุมและรายงานตรวจรับแต่ละงวด
- นิยามเชิงเทคนิคของผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์ วิธีตัดบัญชีซ้ำ บอต ผู้ใช้ทดลอง และการคืนเงิน
- log รายเดือน ใบแจ้งหนี้ผู้ให้บริการ AI และหลักฐานกระทบยอด
- data-flow diagram, DPA, DPIA, ตำแหน่งประมวลผลจริง และหลักฐานว่า provider ไม่เก็บข้อมูลหรือฝึกโมเดล
- สำนวนร้อง ป.ป.ช. ฉบับเต็ม มติรับหรือไม่รับ และประเด็นไต่สวน
- รายงานตรวจของ สตง. หรือคำสั่งทางการจากหน่วยงานกำกับ หากมี
- ขอบเขตลักษณะบริการสาธารณะและข้อกำหนดเอกสิทธิ์รัฐ เพื่อวินิจฉัยเขตอำนาจศาลหากเกิดข้อพิพาท
ข้อจำกัดและมาตรฐานการอ่าน
รายงานนี้วิเคราะห์จากเอกสารและข้อมูลสาธารณะที่เข้าถึงได้ถึง 3 กันยายน 2569 ไม่ได้ชี้ว่าบุคคลหรือบริษัทใดกระทำผิด คำร้อง ข่าว หรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจเป็นเพียงเหตุให้ตรวจสอบจนกว่าจะมีพยานหลักฐานและคำวินิจฉัยตามกฎหมาย
คำว่า “เป็นไปได้” หมายถึงมีเส้นทางตามกฎหมายหรือสัญญา ไม่ได้หมายถึงมีแนวโน้มเท่ากันทุกฉาก การจัดน้ำหนักเป็นการอนุมานจากโครงสัญญา สถานะผู้ใช้ และข้อมูลสาธารณะ ไม่ใช่ผลพยากรณ์เชิงสถิติ
แหล่งอ้างอิงหลัก
- เว็บไซต์โครงการ TH AI Pass, สดช., เข้าถึง 3 กันยายน 2569
- TOR โครงการ TH AI Passport, สดช., เอกสารจัดซื้อจัดจ้าง
- สัญญาแก้ไขเพิ่มเติม TH AI Passport, สดช., 18 สิงหาคม 2569
- คำถอดรายละเอียดสัญญาแก้ไข, สำนักข่าวอิศรา, 21 สิงหาคม 2569
- ยอดลงทะเบียนและ Active User, Thai PBS, 3 กันยายน 2569
- คำชี้แจงสถานะการตรวจสอบของ ป.ป.ช., Thai PBS, 20 สิงหาคม 2569
- คำชี้แจงด้านข้อมูลและสัญญาแก้ไข, Thai PBS, 21 สิงหาคม 2569
- ข่าวยอดลงทะเบียนและคำชี้แจงรัฐมนตรี, ไทยโพสต์, 3 กันยายน 2569
- นโยบายความเป็นส่วนตัว TH AI Pass, มีผล 19 สิงหาคม 2569
- ข้อกำหนดและเงื่อนไข TH AI Pass, เข้าถึง 3 กันยายน 2569
- พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560, ราชกิจจานุเบกษา
- แนววินิจฉัย กวจ. เรื่องการแก้สัญญาก่อนตรวจรับงวดสุดท้าย, คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้าง
- แนวคดีสัญญาทางปกครองและผลหลังบอกเลิก, สำนักงานศาลปกครอง
- พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542, ราชกิจจานุเบกษา
- พ.ร.ป.ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561, ราชกิจจานุเบกษา
- แนวทางข้อเสนอผลตรวจของ สตง., สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน
- พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562, ราชกิจจานุเบกษา
- พ.ร.บ.การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562, ราชกิจจานุเบกษา
- กฎหมายลิขสิทธิ์, กรมทรัพย์สินทางปัญญา
- ข้อมูลผู้ให้บริการ โมเดล และหลักสูตรของโครงการ, กรมประชาสัมพันธ์, สิงหาคม 2569
- สถานะเปิดให้บริการเต็มรูปแบบ, สดช., 1 กันยายน 2569
- คำชี้แจง สดช. เรื่องสัญญาและการประมวลผลข้อมูล, สดช., 21 สิงหาคม 2569
- ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560, กรมบัญชีกลาง
- ว681 ระยะเวลาในการตรวจรับพัสดุ, กรมบัญชีกลาง, 8 ตุลาคม 2568
- ว124 แนวทางเร่งรัดการปฏิบัติงานตามสัญญา, กรมบัญชีกลาง, 1 มีนาคม 2566
- ว83 การพิจารณาบอกเลิกตามระเบียบข้อ 183, กรมบัญชีกลาง, 22 กุมภาพันธ์ 2562
- พ.ร.ป.ว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2561, ราชกิจจานุเบกษา
- ประกาศหลักเกณฑ์การโอนข้อมูลตามมาตรา 28, ราชกิจจานุเบกษา, 25 ธันวาคม 2566
- ประกาศหลักเกณฑ์การโอนข้อมูลตามมาตรา 29, ราชกิจจานุเบกษา, 25 ธันวาคม 2566
- ประกาศหลักเกณฑ์แจ้งเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล, ราชกิจจานุเบกษา, 16 ธันวาคม 2565
- การยื่นคำร้อง ป.ป.ช. เพิ่มเติม, Thai PBS World, 1 กันยายน 2569
บันทึกวิธีวิจัย
ตรวจเอกสารต้นทางของโครงการ ตัวบทกฎหมาย แนววินิจฉัยทางจัดซื้อจัดจ้าง แนวศาลปกครอง และข้อมูลสถานะล่าสุด จากนั้นค้นเฉพาะช่องว่างที่อาจเปลี่ยนผล ได้แก่ กำหนดงวดสุดท้าย ฐานผู้ใช้ที่ชำระเงินจริง ผลของคำร้อง ป.ป.ช. การจัดการค่าปรับก่อนสัญญาแก้ไข การโอนข้อมูลต่างประเทศ และผลหลังบอกเลิก หยุดค้นเมื่อข้อสรุปสำคัญมีแหล่งหลักรองรับหรือระบุช่องว่างไว้ชัด และแหล่งเพิ่มเติมไม่เปลี่ยนระดับความเชื่อมั่น